Bir süredir dizilerden çok sıkılıyorum ve belgesellere bir şans daha vermek istedim. 2000’lerin başındaki discovery channel efsanesinden bu yana, iyi belgeseller çekilmediğini düşünüyordum. Ama netflix belgesellerine göz attığımda hiç de fena işler olmadığını gördüm. Bu yazıda en iyi netflix belgesellerini ve bana düşündürdüklerini kayıt altına almak istiyorum. O halde netflix belgeselleri öneri listemize hemen geçelim.

6) Vahşi Kırlar

Netflix belgeselleri öneri listemin altıncı sırasında, Vahşi Kırlar (Wild Wild Country) var. Bu belgesel, ünlü yogilerden Osho’nun Amerika deneyimine odaklanıyor. Özgürlüğün felsefesi, komün deney boyunca, bir şiddet olayları serisiyle ilişkileniyor. Bu esnada yoga ve zen gibi bir özgürleşme felsefesinin bile, dini kült haline geldiğinde ne kadar tehlikeli olabildiğini görüyoruz.

1981 yılında başlayan bu hikaye, şehir kurulduktan birkaç yıl sonra terör saldırısı gibi ciddi olaylara dönüşür ve bu durum, Amerika genelinde büyük bir soruna dönüşür. Belgesel, Chapman Way ve Maclain Way kardeşler tarafından yönetilmiş ve altı bölümden oluşmaktadır​ (Vikipedi: Özgür Ansiklopedi)​​ (Evrim Ağacı)​.

“Vahşi Kırlar”, sadece bir tarikatın hikayesi değil, aynı zamanda dini özgürlükler, toplumsal çatışmalar ve hukuki mücadeleler üzerine derinlemesine bir bakış sunar. Bu yüzden, sosyal dinamikler ve toplum-psikoloji ilişkisiyle ilgilenenler için özellikle ilgi çekici olabilir.

Bence bu belgesel, özellikle new-age din ve inançlara getirdiği ilginç bakış yüzünden ilgi çekici. Giderek kalpsizleşen ve acımasızlaşan bir dünyada, sevgiyi ve aidiyeti uzakdoğu temelli özgürleşme öğretilerinde arayan çok fazla insan var. Fakat bu öğretilerin, klasik din ve inançlardan ne kadar farklı oldukları da ayrı bir tartışma.

Ülkemizde örneğin Çetin Çetintaş, medyatik kişiliği ve YouTube popülerliği sayesinde bu özgürleşme pratiğinin önemli temsilcilerinden. Ama bu popülerlikle birlikte, ekolünün bir kültür haline geldiği, bilimsel olmayan spor ve yaşam önerileri yaptığı, kullandığı mitolojik anlatıların arkaikliği gibi pek çok eleştiri de mevcut. (Bknz. Serbestiyet: Yoga eğitmeni mi tarikat lideri mi?) Bence Çetin Çetintaş’ın, insanların bugün içinde oldukları boşluğu nasıl manipüle ettiğini tartışmak, son derece önemli. (Bknz. Çetin Çetintaş kitapları neden tehlikeli?)

5) Şeytan Davası

Netflix belgeselleri öneri listemizin 5. sırasında nispeten popüler olmayan bir belgesel var. Amerikan bir ailenin, çocuklarına şeytan musallat olması deneyimine odaklanan bu belgesel, bizleri paranormal ve deliliğin sınırlarında dolaştırıyor.

“Şeytan Davası” (The Devil on Trial), bir çocuğun içine şeytan girdiği iddiaları ve bu olayların sonucunda gerçekleşen bir cinayeti konu alır. Belgesel, canlandırmalar ve amatör çekimleri kullanarak bu karanlık hikayeyi anlatır. Cinayetin ardındaki olaylar ve şeytan çıkarma ritüelleri üzerine yoğunlaşan bu yapım, korku ve gerilim unsurları içerir ve izleyicilere gerçeküstü bir deneyim sunar (Habertürk). Bu tür karanlık hikayelere ilgi duyanlar için önerilir.

Bu belgeselde, bir ailenin yaşadığı psikolojik zorluklara, okültistlerin nasıl müdahil olduğunu görüyoruz. Korku dozunu düşürmemek adına şunu söylemek gerekir. Olayın paranormal boyutu tamamen çürütülmüş değil, bu daha çok izleyicinin inancına kalıyor.

Ama daha da ilginci, bu şeytan musallatı vakasının, bir davaya da konu olmuş olması. Aile, musallata uğramış çocuklarının işledikleri cinayetin sebebi olarak, şeytanın onu ele geçirmiş olmasını gösteriyor. Tam da bu sebeple, paranormal bir fenomenin pratik hayata muhtemel (?) etkisini de görmüş oluyoruz.

Küçük bir yapım olsa da, belgeselin bir cinayetle de bağlantılı olması ve ailenin hikayesinin derinliği, bence heyecanı arttırıyor. Benim belgeseli sevmemin asıl sebebi ise, paranormal bir olayın psikolojik bazı fenomenlerle paralel olarak ortaya çıkması. (Bknz. Paranormal olaylar psikolojik mi?)

4) Sakkara’nın Sırları

Netflix belgeselleri öneri listemin 4. sırasında, Sakkara’nın sırları belgeseli var. Bu mütevazi belgesel, Sakkara’daki bir mezarı konu alsa da, daha çok kazı ekibinin sıkıntılarına ve çabalarına odaklanıyor. Bu da belgesele başka tür bir hava katıyor.

“Sakkara’nın Sırları” (Secrets of the Saqqara Tomb), 4400 yıl boyunca dokunulmamış bir mezarı gün yüzüne çıkaran Mısırlı arkeologların hikayesini anlatır. Bu belgesel, Eski Mısır’ın gizemlerini ve keşfedilmemiş mezar odalarını ve koridorlarını detaylandırarak, Antik Krallığın gizemlerini araştırıyor.

Belgesel, tarihi bir keşfin heyecanını ve bu süreçte karşılaşılan zorlukları gözler önüne seriyor, ve izleyicilere Mısır’ın zengin tarihine dair derinlemesine bilgi sunuyor (Sinemalar). Arkeolojik keşiflerin hangi zorluklar altında yapıldığını göstermesi de, bence son derece ilgi çekici.

3) Seksi Kızlar Aranıyor: Açık Açık

Netflix belgeselleri öneri listemin 3. sırasında, Amerikan porno endüstrisine odaklanan bir belgesel var. Bu belgesel, cinsellik gibi insanın önemli bir yönünün, medya aracılığı ile nasıl kullanıma sorulduğunu, yani kameranın arkasını gösteriyor.

“Seksi Kızlar Aranıyor: Açık Açık” belgeseli, amatör porno endüstrisine girmiş genç kadınların yaşadıkları zorlukları ve bu endüstrinin bazı karanlık yönlerini ele alıyor. Belgeselde, genç kadınların yaşadığı istismarlar ve pornografi sektörünün göze görünmeyen zorlukları üzerine dikkat çekici röportajlar yer alıyor. Bu yapım, izleyicilere porno endüstrisinin daha az bilinen ve genellikle görmezden gelinen yönlerini göstererek, bu konudaki farkındalığı artırmayı amaçlıyor​ (Dakika Haber)​​ (Neredeizlenir)​.

Belgeselin bu konuyu işlemesi, özellikle medya ve cinsellik arasındaki ilişkiler, etik sorunlar ve kişisel öykülerle ilgilenenler için önemli bir izleme deneyimi sunar. Bu tür içerikler, genellikle göz ardı edilen sosyal meselelere ışık tuttuğu için kritik düşünmeyi ve toplumsal sorunlara karşı duyarlılığı teşvik eder.

2) Gezegenimizde Yaşam

İki numarada, ‘Gezegenimizde Yaşam‘ (Life on Our Planet) belgeseli var. Bence bu belgesel Netflix belgeselleri arasında en çarpıcı görsellere sahip olanı.

“Gezegenimizde Yaşam” , Dünya’nın 4 milyar yıllık evrimsel geçmişine odaklanan ve Steven Spielberg tarafından yapımcılığı üstlenilen bir Netflix belgesel serisi. Bu belgesel, tek hücreli organizmalardan başlayarak günümüzdeki geniş biyoçeşitliliğe kadar yaşamın nasıl evrimleştiğini gözler önüne serer. Morgan Freeman’ın anlatımıyla desteklenen bu sekiz bölümlük seri, doğal felaketlerin ekosistemler üzerindeki etkilerini ve bu süreçlerde hayatta kalmayı başaran canlıları inceler​ (Beyazperde)​.

Belgeselde, çeşitli zaman dilimleri ve tarih öncesi dönemlerin canlandırmaları kullanılarak, Paleozoik ve Cenozoic dönemlerinin yanı sıra Mesozoik dönemin de detaylı bir şekilde incelendiği görülür. Ancak bazı bilimsel hatalar nedeniyle, özellikle Mesozoik çağa dair canlandırmalar eleştirilere maruz kalmıştır.

Bu canlandırmalarda, dinozorların tasarımları ve davranışları gibi bazı aspekter, bilimsel gerçeklerle tam olarak örtüşmeyebilir. Yine de belgesel, kuşların yaşayan dinozorlar olarak tanıtılması gibi güncel bilimsel kavramları da içerir ve bu yönüyle öğretici olmayı başarır (Evrim Ağacı).

Genel olarak “Gezegenimizde Yaşam”, Dünya üzerindeki yaşamın karmaşıklığını ve zenginliğini büyüleyici görseller ve etkileyici anlatımlarla izleyicilere sunuyor.

1) Kemik Mağarası

Netflix belgeselleri öneri listemin birinci sırasında en sevdiğim belgesel var: ”Bilinmeyenler: Kemik Mağarası”. Bence bu belgesel, hem antropoloji açıdan hem de kültürel açıdan önemli bir keşfi anlatıyor. Benim açımdan en iyi netflix belgesellerinin birincisi, tartışmasız Kemik Mağarası.

“Kemik Mağarası” (Unknown: Cave of Bones), insan olmayan dünyanın en eski mezarlığını keşfeden paleoantropolog Lee Berger’ın Güney Afrika’daki çalışmalarını konu alır. Bu belgeselde, küçük beyinli maymun benzeri yaratıkların karmaşık cenaze törenleri düzenlediği ve bu ritüellerin insanlık tarihiyle ilgili bildiklerimizi sorgulamamıza neden olabileceği araştırılıyor. Keşif, insan zihinsel ve sosyal gelişimi ile inanç sistemlerinin kökenleri hakkında yeni düşünceler sunuyor​ (4kfilmizlesene)​​ (HD Merkezi)​.

Belgesel, insanın ataları ve insan olmanın ne anlama geldiği üzerine derinlemesine bir bakış sunuyor. Ve bilim insanlarının bu eski sırları çözme çabalarını detaylandırıyor. İzleyiciye, insan evrimi ve kültürel gelişimleri üzerine düşündürücü bilgiler sunar belgesel. Ve aynı zamanda insanlık tarihinin kökenleri ve gelişimi hakkında önemli soruları gündeme getirir.

Bu belgeselle, son yıllarda yapılan arkeolojik keşiflerle, dinin kaynağına ilişkin düşüncelerimizin nasıl değiştiğini görmüş oluyoruz. Eski teoriler, insanlığın dini inanışlarının tarıma geçiş ile başladığını savunuyordu.

Fakat son yıllarda Göbeklitepe gibi, tarım öncesi göçebe toplumlara ait dini ritüel merkezlerinin bulunması, bu teorilerin çok da doğru olmadığını gösterdi. Fakat Kemik Mağarası çok daha ileri gidiyor. Bu belgesel dizinin konu aldığı mağarada, ölüleri özel bir yere, özel bir ritüelle gömen ve ölünün yanında sonraki hayatta kullanması düşünülerek alet koyan canlı, insan bile değildi, bir tür insansıydı.

Yani belki de dini ritüeller, insanın ortaya çıkışından bile daha eski. Bence buradan hareketle, dini inancın evriminin bile söz konusu olabileceğini söyleyebiliriz. Ne de olsa kültür ve zihin de evrimin bir ürünü.

Tam da bu yüzden, Kemik Mağarası belgeselini inanç ve kültürün Evrimi bağlamında çok etkileyici buluyorum.