Meditasyon, hayatımızı iyileştirir mi? Bir kapı mı aralar bize? Yoksa hayatımızı dönüştürür mü? Meditasyon nedir? Bir beyaz yakasının hayatında meditasyon boş zaman aktivitesi midir? Meditasyon faydaları nelerdir? Bu konuda uzman olmasam da, bir süredir evde meditasyon yapıyorum ve gördüğüm faydaları paylaşmak istiyorum. Bu soruların yanında, meditasyon nasıl yapılır (evde) sorusuna da cevap vermeye çalışacağım.
Yoga, meditasyon ve Zen günümüzde popülerlik kazanmaya başladı Çetin Çetintaş gibi bazı ünlü figürler, yoga ve mediyasyon ile hayatımızı değiştirmenin yollarını anlatıyorlar bize. Ama Kadim doğu öğretisinde, meditasyon sadece spor ve zihinsel rahatlama ile sınırlı mıydı gerçekten? Bu kadar satılabilir ve huzur verici miydi bu yol? Yoksa güçlüklerle dolu bir arayış mıydı?
Meditasyon hem katılımcı için, hem meditasyonu öğreten – pazarlayan için son derece faydalı ve öngörülebilir. Kendimize yönelik farkındalığımızı arttırdığı, duygu ve fikirler ile baş etme tekniklerimizi geliştirdiği de bir gerçek. Ama böyle güvenli bir tekniğin, tek başına bir hayatı değiştireceğini düşünmek en iyi ihtimalle naiflik değil mi? Hayatın kendisi bize öğrenecek pek çok şey sunmuyor mu? Gelin, birlikte bu soruların peşine düşelim.
Meditasyon nedir
Meditasyon, zihni sakinleştirmek, odaklanmayı artırmak ve iç huzuru bulmak amacıyla yapılan bir dizi zihinsel egzersiz ve teknikler bütünüdür. Farklı meditasyon türleri vardır, ancak çoğu genellikle sessiz ve sakin bir ortamda, düzenli nefes alıp verme ve belirli bir obje, düşünce ya da aktiviteye odaklanma pratikleri içerir.
Ben meditasyonla yoga deneyimim sırasında tanıştım. Yoga derslerimde yaptığımız kısa uygulamalar gerçekten de rahatlamama sebep olunca, evde de denemeye başladım. Özellikle yüksek anksiyete durumlarında çok etkili bu teknik. Meditasyon nedir sorusu aslında benim cevaplayabileceğimden çok daha geniş. Fakat belki de bu cevabı verip vermemek çok önemli değil. Çünkü meditasyon son derece pratik bir şey. Ya yaparsınız, ya da yapmazsınız.
Meditasyon faydaları çok fazla bence. Meditasyon, stresi azaltmaya, anksiyeteyi yönetmeye, zihinsel berraklığı ve duygusal dengeli artırmaya yardımcı oluyor. Günümüzde hem eski geleneksel uygulamaların bir parçası olarak hem de modern sağlık ve wellness rutinlerinde popüler bir araç olarak kullanılıyor meditasyon.
Bugün meditasyon, minfullness’ın da önemli bir parçası. Mindfullness, gündelik hayatın ve modern hayatın stresine karşı, rahatlamak için önerilen bir esenlik pratiği.
Meditasyon nasıl yapılır evde?
Ben meditasyona, kaygılarımla baş etmek amacıyla başladım. Bu kaygı durumu işten kovulduğum, bir arkadaşımla tartıştığım, sevgilimden ayrıldığım bir gün olabilir. Fakat insan desteğe ihtiyacı olduğunu bilse de, bunu kendisine nasıl vereceğini bilmiyor.
Evet, meditasyona yoga derslerinde aşina olmaya başladım. Ama onu hayatıma sokmam kendi çabamla oldu. Aslında bu insanı korkutuyor. Çünkü meditasyon korkutucu ve büyük bir kavram.
Fakat meditasyonun arkasındaki mantık çok basit. Sakince oturup nefese odaklanmaya çalışıyorum. Bu esnada tabii ki aklıma fikirler geliyor. Bu çok normal. Ama insan nazikçe bunlara kapılıp gitmemeyi seçebiliyor. Düşünceler ve duygular gökyüzündeki bulutlar gibi gelip geçiyorlar. Arkada kalan ise sadece ben ve nefesim.
Evde meditasyon yaparken ihtiyacınız olan, sadece sakin bir köşe. Kimsenin rahatsız etmeyeceği bir yerde, istediğiniz duruşta meditasyona geçebilirsin. Sadece rahat olduğundan emin olmalısın. Oturmak ya da bağdaş kurmak rahatlığı arttırdığı için güzel. Sırtını bir yere dayamak da iyi bir fikir. Yani meditasyon nasıl yapılır evde sorusunun cevabı çok basit. İsterseniz siz de deneyin!
Ayrıca meditasyon telefon uygulamaları da çok faydalı. Ben meditopia’yı kullanıyorum. Bu uygulamalardan çok fazla var şu an, bu uygulamayı fiyatı uygun olduğu için seçtim ama gayet memnunum. Bu uygulamada sesle yönlendirme yapılıyor ve müzik eşliğinde hızlıca mediyasyona başlayabiliyorsun. Açıkçası bu kolaylaştırıcı bana çok iyi geliyor.
Meditasyon faydaları ve öz-şefkat
Modern insan, her gün binlerce uyaran ve güçlükle baş etmek zorunda. Ve bu mücadelede, hepimizin desteğe ihtiyacı var. Üstelik gündelik hayat ve iş yaşamı son derece kaba olabiliyor. Meditasyonun en önemli faydası ise insanın kendine şefkat gösterme yeteneğini arttırması.
Çünkü şefkat, kendini dinlemekle gelişiyor. Bu ise durmakla mümkün. Fakat gündelik hayatta bir türlü durmuyoruz, sürekli bir eylem halindeyiz ya da sosyal medya çukuruna düşüyoruz. Oysa kırılgan yanımız (isterseniz içimizdeki çocuk diyelim) destek olmamızı bekliyor.
Bence meditasyon, kendimize zaman ayırmak için çok iyi bir yol. Üstelik meditasyon faydaları, düzenli olarak uygulama yaptığım dönemlerde daha da artıyor. Eğer siz de kendinize zaman ayırmak ve şefkat göstermek isteyin, deneyin lütfen!
Meditasyon faydaları listesi
- Stresi Azaltma: Meditasyon, stres hormonlarını azaltarak rahatlama ve huzur hissi yaratmaya yardımcı oluyor. Stres olduğunda bu duygudan kurtulamayacağını sanır insan. Oysa mediyasyon, bize zorlu duyguların geçiciliğini deneyimletir.
- Anksiyeteyi Hafifletme: Düzenli meditasyon, anksiyete seviyelerini düşürerek daha sakin bir zihin durumuna ulaşmayı sağlar. Anksiyete, biz sakinliğimizi kaybedince güçleniyor. Oysa sakin olduğumuzda, her şey daha az tehlikeli.
- Dikkat ve Odaklanmayı Artırma: Meditasyon, dikkat süresini uzatır. Takip ettiğim pek çok yaratıcı insanın meditasyon yaptığını öğrendim. Üstelik bunların ciddi kısmı, bunu bir inancın parçası olarak da yapmıyor.
- Duygusal Sağlığı İyileştirme: Meditasyon olumlu düşünmeyi teşvik eder. Olumsuz duyguların geçiciliğini kabul etmek çok önemli. Ve olumlu yaklaşımları güçlendirmek, insan psikolojisine inanılmaz katkıda bulunuyor bence.
- Uyku Kalitesini Artırma: Meditasyon, daha hızlı uykuya dalmanıza ve daha derin bir uyku deneyimi yaşamanıza yardımcı olur. Uyku bugün modern insanın en önemli problemlerinden birisi. Çünkü gün içinde zihnimiz asla durmuyor. Ve sürekli dopamine ihtiyaç duyuyoruz. Meditasyon ise bize kaliteli boşluklar sunar. Belki bu boşluklardan nefes alabiliriz.
- Kan Basıncını Düşürme: Düzenli meditasyon, kan basıncını düşürerek kalp sağlığını destekler.
- Ağrıyı Yönetme: Meditasyon, ağrıya karşı farkındalığı ve toleransı artırarak ağrı hissini azaltabilir.
- Bağışıklık Sistemini Güçlendirme: Stresi azaltarak ve vücut dinamiklerini iyileştirerek bağışıklık sistemini destekler.
Meditasyon faydaları nedir ve meditasyon nedir sorularını, kendi bilgimce cevaplamış oldum. Bundan sonraki bölümlerde bu uygulamanın daha derin yönlerini ve felsefesini tartışacağım.
Zen nedir?
Bu sorulara cevap aramak için önce Zen’in ne olduğuna bakalım. Budizmin ve Taoculuğun içinde doğup serpilen Zen, bir tür uzakdoğu felsefesi. Fakat burada sadece bir bilgiler toplamında değil, bir yaşam tarzından bahsediyoruz. Tam da bu yüzden Zen nedir sorusunu cevaplamak kolay değil aslında.
Zen, andan ana atlamamak, an’da yaşamak, aynı zamanda an’ı yargılamamak demektir. Böyle tanımladığımızda, daha anlaşılır olur Zen. Çünkü Zen’in en temel öğretilerinden bir tanesi, endişe ve korkularımıza kapılıp oluş’un dışına savrulmamak.
İnsan kendisini oluşa bırakmalı. Ve an’da çiçeklenmeli. Çünkü kaygı zihnin şimdiden geleceğe, pişmanlık ise şimdiden geçmişe savrulmasıdır. Oysa zihnin kaçışı, insanın kendisinden kaçışı ile aynı şeydir. Kaçış, insanın kendini gerçekleştirmesinin önündeki en önemli engeldir.
Bu anlamda, bu yönüyle Zen’in budizm dışındaki pek çok uzakdoğu öğretisi ile benzerlik taşıdığı ve belki de onlara ilham verdiği söylenebilir. Uzakdoğunun dinginliğe çağrısı bu öğretilerin ortak özelliğidir.
‘Günün birinde bir keşiş Zen Ustası Joshu’ya sormuş. ‘Zen nedir? Öğret bana.’ Bunun üstüne ‘Kahvaltı ettin mi diye sormuş Usta, ‘Evet, Usta’ demiş keşiş.’ ‘Öyleyse’ demiş Joshu, ‘Git çanağını Yıka.’
Meutes & Bossert, Gündelik Yaşamda Zen
Meditatif durum nedir?
Zazen, Zen öğretisinde meditasyon durumuna geçerken kullanılan oturuştur. En önemli özelliği ise basitliğidir, oturur ve sakinleşmeye çalışır kişi. Sakince ve dik şekilde oturup nefesimizi saydığımızda; olanı, sürekli aklımıza gelen düşünceleri ve kendimizi kabul etmeye başladığımızda meditasyondayızdır.
Fakat meditasyon sadece bunlardan ibaret mi? Bir ritüel midir yoksa bir ruhsal zihinsel durum mudur? Meditasyon bir araçtan fazlası mı?
Zen, bundan fazlasını ister bizden. Çünkü meditasyon, Zen’in başlangıcı olduğu gibi, aynı zamanda onun sonu ve nihai halidir. Bunun sebebi, Zen bilgeliğinin bizi an’a, oluşa, beklenmedik olanı beklemeye davetidir. Bunun ilk uygulaması ise meditasyondur. Nihai uygulama ise meditatif zihin durumunun sürekliliğidir.
Meditasyon, meditatif zihne ve ruha davettir. Meditatif zihin, şimdide kalabilen, toplumun öğretilerini ve kültürel yapıları sorgulamış, tüm değerleri yeniden değerlendiren bir oluş halidir. Bu halde, dünya her an yeniden yaratılıyor. Tüm zenginliği ve canlılığıyla hep orada olan büyük ve kutsal Yaşamı olduğu gibi kabul edebilmektir.
Yani meditasyon faydaları ‘ndan en büyüğü, meditatif bir zihin durumudur. Ben meditatif zihni,insanın hayatına yayılacak bir ritim olarak düşünüyorum. Bu ritme ulaşmak için, yoga, meditasyon, terapi, yardımlaşma gibi teknikleri kullanıyoruz. Ama bu teknikler nihai çözüm değil.
Ben kendi adıma, 1 yıldır yoga yapıyorum ve yoganın esenliğim üzerine etkilerini gözle görüşür şekilde hissediyorum. Eğer amatör bir yogacının 1 yıllık yoga deneyimi ile ilgili daha fazla şey öğrenmek isterseniz, ‘1 yıllık yoga deneyimim ve yoganın faydaları’ yazıma buradan ulaşabilirsiniz.
Beklenmeyeni beklemedikçe onu bulamazsın
Böylece Zen’le ilgili en büyük çelişkiye geliyoruz. Mükemmel farkındalık, mümkün olsa bile, aynı zamanda amaçsızlık ve hedefsizlik olacaktır. Eğer böyleyse, bu noktaya ulaşma amacıyla yol alan kişinin bir amacının olması, mantıksız değil midir?
Aslında bu çelişki Zen üstadlarının gözlerinin önündeydi. ‘Zen’de, meditasyon ve diğer pratiklerle uyanışın gerçekleşmesi arasında bir fark yoktur. Çünkü Zen’in kendisi bir araç değildir. Zen ancak amaçsız olduğunda kendine yeten bir sonsuz şimdi yaşamı olabilir.’ (Watts, Zen Yolu)
Aklında bir sonuç olduğu halde uygulamalara girişmek bir gözün uygulamada, bir diğerinin sonda olması demektir ki bu da samimiyet ve konsantrasyon eksikliği manasına gelecektir.
Watts, Zen Yolu
O halde bu açmazın farkında olarak Zen yolunda ilerleyebilirim ancak. Bu yüzden pek çok ustanın aydınlanma hikayesinin son aşaması, bir çabasıyla ve gevşeklik motifi içerir. Ustalar, aydınlanmaya ulaşmadan önce aydınlanma isteğinden vazgeçer ve bundan da özgürleşirler. Çünkü hedefe sahip olmanın kendisi bu anda olmamaktır ve meditatif zihinle çelişir.
İnsan Zen’i Buda olmak için uygulamaz, insan Zen’i zaten en baştan beri kendisi bir Buda olduğu için uygular, ve işte bu asıl gerçekleştirmedir.
Watts, Zen Yolu
Sonuç: Meditasyonun faydaları ve sınırları
Sonuç olarak, meditasyonun spor düzeyinde yaşamımıza katılmasının, tüm faydalarına rağmen yaşamımızda ancak sınırlı bir değişiklik gerçekleştirebileceğini kabuk etmek gerekir. Zen ile hayatımızı değiştirebileceğimiz inancı naif bence. Fakat insan yaşamı her gün değişiyorsa, neden küçük değişimlere odaklanmayalım?
Benim kendi deneyimimde meditasyonun pek çok faydasını gördüm. Meditasyon faydaları ‘nı şu şekilde özetleyebilirim: Meditasyonu düzenli hale getirdiğim dönemler, çok daha az endişeli oluyor ya da endişelerimle daha iyi baş edebiliyorum. Ayrıca meditasyon zihne hakim olma yeteneğini ve odaklanma gücünü de arttırıyor. En önemlisi de kötü – olumsuz duyguları yönetebilmek ve onları kabul etmek.
Öyleyse çok daha gerçekçi ve pratik yaklaşmak gerekir Zen bilgeliğine. Üstelik meditatif zihne ulaşmanın tek yolu meditasyon değil. Zen içerisinde, bu bilgeliğin uygulandığı ok atma sanatı, uzak doğu dövüşleri, sanatsal uygulamalar gibi pek çok farklı uygulama da mevcut ve belki de bu yüzden ortaya çıktılar.
Ama yollar bunlarla da sınırlı değil. Kendisini mentor olarak kabul ettiğim ve Zen konusunda bilgili bir yakın arkadaşım, bir gün durup dururken senin aşık olman lazım, artık bunlarla ilerleyemezsin demişti. O gün anlayamamıştım ama şimdi çok daha iyi anlıyorum. Meditatif bir zihne ulaşmak için yaşamı dönüştürecek ve daha canlı kılacak, aşk gibi bir zelzeleden daha iyisi olabilir mi?
Yine de aşık olmak elimizde değil. O yüzden biz, şimdilik pratiğe başlayarak meditasyon faydaları ‘ndan yararlanmaya çalışalım. Aşık olduğumuzda ise, kendimize ve sevdiğimize özen göstermeye çalışalım.
Not: Zen Budizmi ile ilgili bir başka yazım olan ‘Endişe ve Zen Budizmi: Kim’in korkularını yaşıyoruz?’ a buradan ulaşabilirsiniz.
Bir Cevap Yazın